Zadbaj o zdrowie – zaszczep się!

Żółty Tydzień po raz 22

W dniach od 4 do 16 kwietnia 2011 odbędzie się XXII edycja ogólnopolskiej akcji Żółty Tydzień. Jej celem jest uświadomienie zagrożeń zdrowotnych związanych z wirusowym zapaleniem wątroby typu A i typu B. W tym roku organizatorzy akcji chcą zwrócić uwagę na brak odporności Polaków na WZW typu A, zwłaszcza wśród dzieci i młodzieży.1

WZW wciąż jest groźne

Wirusowe zapalenia wątroby typu A i typu B są jednymi z najczęściej występujących na świecie chorób zakaźnych stanowiących poważny problem zdrowotny.2,3 Rocznie zgłaszanych jest ok. 1,4 miliona przypadków WZW typu A, ale faktyczna liczba zachorowań może być nawet 10-krotnie większa.4 Natomiast w wyniku zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu B, na świecie w ciągu roku umiera około 1 milion osób.3

WZWWZW A – chrońmy nasze dzieciA – chrońmy nasze dzieci

W 2009 r. ponad 50% przypadków WZW A w Polsce odnotowano wśród osób do 29. roku życia.5 Tak duża liczba zachorowań wynika z bardzo niskiej odporności w tej grupie wiekowej. Przeprowadzone badania wykazały brak przeciwciał odpornościowych u ponad 90% dzieci do 15 roku życia oraz u 70% osób   roku życia.4

Coraz więcej gmin dostrzega rosnącą skalę tego problemu i organizuje akcje profilaktyczne, mające na celu podniesienie odporności na WZW A wśród dzieci. Dobrym przykładem jest Warszawa, gdzie od kilku lat samorząd finansuje szczepienia przeciwko WZW A dla 7-latków rozpoczynających naukę w stołecznych szkołach.

W odróżnieniu od szczepień przeciwko WZW B, szczepienia przeciwko WZW A nie są obowiązkowe, zostały włączone do Programu Szczepień Ochronnych w Polsce jako zalecane, niefinansowane z budżetu państwa.6,7 W ostatnich latach szczepienia te objęły jednak niewielką liczbę osób. Ze względu na możliwość wystąpienia epidemii wyrównawczych* wskazane byłoby zwiększenie liczby szczepionych dzieci i młodzieży, zwłaszcza na terenach zagrożonych jej wystąpieniem.7 Dlatego tak ważne są wszystkie inicjatywy lokalne polegające na finansowaniu szczepień ze środków samorządowych. Jednak, jeśli taka możliwość nie istnieje, każdy powinien rozważyć potrzebę szczepienia przeciwko WZW A w ramach własnych środków finansowych.

Woda bywa niebezpieczna

O zaszczepieniu się przeciwko WZW A powinny pamiętać szczególnie osoby mieszkające w rejonach zagrożonych powodziami i lokalnymi podtopieniami. Specjaliści alarmują, że wiosenne powodzie niosą za sobą wiele zagrożeń zdrowotnych, związanych głównie z biologicznymi czynnikami chorobotwórczymi, w tym z wirusem zapalenia wątroby typu A.4 Zagrożenie przychodzi wraz z wodą, która po drodze zalewa nie tylko domostwa, ale również wysypiska śmieci, cmentarze, szamba i wodociągi. Trzeba pamiętać, że wirus szerzy się w środowisku z wielką łatwością i jest bardzo odporny na działanie czynników fizykochemicznych. W temperaturze pokojowej może przetrwać i zakażać przez wiele tygodni, a w temperaturze od -20°C do +4°C przez wiele lat.1,4

Pomyśl o wakacjach już dzisiaj

Na zakażenie wirusami zapalenia wątroby typu A i typu B narażone są także wszystkie osoby podróżujące. Gwarancji 100% ochrony nie daje nawet zakwaterowanie w ekskluzywnym hotelu i zachowywanie podstawowych zasad higieny1. Do zakażenia wirusem zapalenia wątroby typu A może dojść poprzez bezpośredni kontakt z osobą zakażoną wirusem, spożycie zakażonej wirusem żywności lub wody.8 W przypadku WZW B zagrożenie mogą stanowić zabiegi w zakładach fryzjerskich czy kosmetycznych, tatuaże wykonane niesterylnym sprzętem.9 Dlatego planując wakacje, pamiętajmy o odpowiedniej profilaktyce.

WZW B – wystarczy niewielka ilość krwi9

Do zakażenia wirusem HBV, który powoduje wirusowe zapalenie wątroby typu B, wystarczy nawet niewielka ilość krwi, gdyż jest on 100 razy bardziej zakaźny niż wirus HIV.10 Infekcja następuje w wyniku naruszenia ciągłości skóry (m.in. iniekcje, dializy, zabiegi stomatologiczne czy kosmetyczne) oraz podczas kontaktu z zakażoną krwią i wydzielinami osoby chorej, np. podczas kontaktów seksualnych.9 U części osób zakażenie przechodzi w postać przewlekłą, która może prowadzić do marskości wątroby i raka pierwotnego tego narządu.11,12

Jak uzyskać pełną ochronę?

Decydującą rolę w profilaktyce obu schorzeń odgrywa szczepienie ochronne.12

Punkty szczepień oferują szczepionki monowalentne, czyli takie, które chronią przed jednym z typów wirusa. W przypadku WZW typu A podaje się szczepionkę w 2 dawkach w odstępie 6-12 miesięcy.13

Podstawowy schemat szczepienia przeciwko WZW typu B obejmuje 3 dawki, drugą po miesiącu od pierwszego szczepienia a trzecią po 6. miesiącach od pierwszej dawki.14 Dodatkowym argumentem do zadbania o swoje bezpieczeństwo jest przystępna cena szczepionki, która jest jednym z najtańszych preparatów tego typu na rynku.

W profilaktyce wirusowych zapaleń wątroby typu A i typu B można zastosować szczepionkę skojarzoną, uodparniającą jednocześnie przeciwko obu typom wirusa. Podaje się 3 dawki szczepionki w schemacie analogicznym jak szczepionkę monowalentną przeciwko WZW typu B.1,15

*epidemia wyrównawcza – występuje wówczas, gdy większa część populacji na danym terenie, na przykład województwa, jest nieodporna na wirusowe zapalenie wątroby typu A. Brak odporności wynika z tego, że ludzie ci nie chorowali i nigdy nie byli szczepieni przeciwko WZW typu A. Epidemia taka „wyrównuje” brak odporności w populacji16.

  1. M. Pokorska-Lis, Wirusowe zapalenie wątroby typu A w podróży – zasadność profilaktyki, Zakażenia, 4/2010.
  2. WHO, Hepatitis A, Departament of Communicable Diseases Surveillance and Response, 2000.
  3. WHO, Hepatitis B, Departament of Communicable Diseases Surveillance and Response, 2002.
  4. E. Duszczyk, E. Talarek, Szczepienia przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A – nowe wyzwanie na obszarach objętych powodziami, [w:] Zakażenia, 5/2010, Warszawa 2010, s. 116.
  5. PZH. Choroby zakaźne i zatrucia w Polsce w 2009 roku, 2010.
  6. Załącznik do Komunikatu Głównego Inspektora Sanitarnego z dnia 28 października 2010 roku. Program Szczepień Ochronnych na rok 2011.
  7. J. Cianciara, Szczepionka przeciwko wirusowemu zapaleniu wątroby typu A, [w]: W. Magdzik, Wakcynologia, 2007, 460-461.
  8. W. Magdzik, Wirusowe zapalenie wątroby typu A (wzw A) Stan wiedzy i działalności praktycznej w zakresie zapobiegania i zwalczania zachorowań, Warszawa 2005.
  9. http://www.pis.lodz.pl/wzw_tz.htm, [dostęp: 18.03.2011 r.]
  10. A. Spira, A review of combined Hepatitis A and hepatitis B vaccination for travelers. Clin Ther. 2003 25(9):2337-2351.
  11. http://www.hepb.org/professionals/hepb_and_liver_cancer.html, [dostęp: 3.03.2011].
  12. H. Czajka, J. Wysocki, Szczepienia w profilaktyce chorób zakaźnych, Kraków 2010, s. 88-92.
  13. Charakterystyka Produktu Leczniczego Havrix, firmy GSK.
  14. Charakterystyka Produktu Leczniczego Engerix B, firmy GSK.
  15. Charakterystyka Produktu leczniczego Twinrix, firmy GSK.
  16. Zastrzyk zdrowego rozsądku. Wywiad z prof. dr. hab. med. Januszem Cianciarą Kierownikiem Kliniki Chorób Wątroby Akademii Medycznej w Warszawie http://mediweb.pl/sex/wyswietl.php?id=256, [dostęp: 17.03.2011]