Wirusowe zapalenie wątroby typu A

  • Wirusowe zapalenie wątroby typu A (WZW typu A) to jedna z najczęściej występujących na świecie chorób zakaźnych. Szacuje się, że na WZW typu A zapada rocznie ok. 1,2-1,4 mln osób, jednak rzeczywista liczba przypadków może być nawet 3 - 10 razy większa. Wywołujący chorobę wirus HAV (skrót od angielskiej nazwy Hepatitis A Virus) przenosi się drogą pokarmową, stąd wzięła się potoczna nazwa choroby "żółtaczka pokarmowa".
  • WZW typu A jest najczęstszą oraz mającą największy wskaźnik śmiertelności chorobą infekcyjną wśród osób podróżujących. Ryzyko zachorowania na WZW typu A wśród podróżujących jest 100 razy większe niż ryzyko zachorowania na dur brzuszny i 1000 razy większe niż ryzyko zachorowania na cholerę. Do rejonów o zwiększonym ryzyku zachorowania na WZW typu A należą między innymi tak chętnie przez nas odwiedzane kraje Basenu Morza Śródziemnego, Europa Wschodnia, Azja Środkowo-Wschodnia, Ameryka Południowa, Afryka.
  • W Polsce stale wzrasta liczba dzieci, młodzieży i młodych dorosłych podatnych na wirus wywołujący WZW typu A. Aż 93% dzieci do 15 roku życia nie ma przeciwciał chroniących przed "żółtaczką pokarmową", co oznacza, że prawie każde dziecko może zachorować na tę chorobę. Od 1990 do 1999 roku odsetek nieuodpornionych wśród osób do 30.-tego roku życia wzrósł z 42% do ponad 70%.
  • W związku z tak znacznym spadkiem odporności stale wzrasta w Polsce zagrożenie wybuchem epidemii WZW typu A. Liczby zachorowań podczas tego rodzaju epidemii, zwanych wyrównawczymi, przewyższają wielokrotnie liczby przypadków notowanych w odpowiednim okresie poza epidemią. Największe "epidemie wyrównawcze" WZW typu A zanotowano w latach 1979-97 na terenie byłych województw: słupskiego, płockiego, koszalińskiego i wałbrzyskiego.
  • Do "epidemii wyrównawczej" dochodzi najczęściej w wyniku kontaktu większej społeczności (np. żłobek, przedszkole, szkoła) z chorym zakażonym. W Polsce narażenie na kontakt z wirusem WZW typu A stale wzrasta z powodu wzmożenia ruchu turystycznego i handlowego ze Wschodem, czyli z regionem o wysokiej zapadalności na WZW typu A. Ze względu na brak przeciwciał chroniących przed zachorowaniem, w przypadku wybuchu epidemii najbardziej narażone na zakażenie będą dzieci, a także ich młodzi rodzice.
  • Zakażenie WZW typu A następuje poprzez spożycie zanieczyszczonej wirusami wody pitnej oraz surowych pokarmów w niej mytych. Źródłem zakażenia "żółtaczką pokarmową" mogą być na przykład owoce morza, różnego rodzaju sałatki, a nawet kostki lodu dodawane do napojów. Sprzyja mu także bliski kontakt z osobą zakażoną w bezobjawowym okresie choroby, kiedy nie jest ona jeszcze świadoma infekcji. Zakażeniu wirusem HAV ulegają najczęściej osoby mieszkające we wspólnym gospodarstwie domowym z chorym, bądź też dzieci, które wiele czasu w ciągu dnia spędzają w skupiskach, takich jak przedszkola, szkoły, żłobki. Wirus "żółtaczki pokarmowej" jest bardzo odporny i może przetrwać w stanie wysuszonym przynajmniej przez miesiąc, a w wodzie - nawet 10 miesięcy.
  • Dotychczas nie opracowano leku przeciwko WZW typu A. Leczenie choroby jest uciążliwe i długotrwałe. Polega ono na całkowitej zmianie trybu życia, w którym odpoczynek oraz lekkostrawna dieta powinny być utrzymane przez 6 miesięcy. Osoby z ciężkimi postaciami WZW typu A wymagają leczenia szpitalnego. Dokuczliwe objawy choroby mogą utrzymywać się nawet pół roku. Wbrew potocznemu przekonaniu zachorowanie na WZW typu A może doprowadzić do powikłań groźnych dla zdrowia i życia. Przebycie WZW typu A upośledza odporność. W jego następstwie dzieci trzy razy częściej zapadają na choroby płuc i choroby infekcyjne. Konsekwencjami WZW typu A mogą być także: żółtaczka cholestatyczna, nawroty choroby, zaburzenia hematologiczne, aplazja szpiku, ostra niewydolność nerek, a nawet ostra niewydolność wątroby prowadząca często do zgonu.
  • Najlepszym sposobem uniknięcia WZW typu A oraz "epidemii wyrównawczych" są szczepienia ochronne. Szczególnie korzystne jest ich podawanie w okresie tzw. zacisza epidemiologicznego, w którym obecnie znajduje się Polska. Szczepienie chroni przed zachorowaniem przez ponad 20 lat. Pełny cykl szczepienia to tylko 2 dawki szczepionki podane w wygodnym schemacie, w odstępie 6-12 miesięcy.
  • W Stanach Zjednoczonych, Izraelu, Włoszech i Hiszpanii szczepienia przeciwko WZW typu A są obowiązkowe, w naszym kraju należą do szczepień zalecanych. Polski Program Szczepień Ochronnych rekomenduje je dzieciom w wieku przedszkolnym i szkolnym, osobom wyjeżdżającym do krajów o wysokim ryzyku zachorowania na WZW typu A, osobom pracującym przy produkcji i dystrybucji żywności. Ponadto w wielu krajach szczepienie to jest rekomendowane ze wskazań klinicznych i epidemiologicznych osobom z przewlekłymi schorzeniami wątroby, pracownikom służby zdrowia, pracownikom służb miejskich, mieszkańcom terenów narażonych na ryzyko wybuchu epidemii WZW typu A oraz terenów, gdzie epidemia znajduje się w początkowej fazie rozwoju. Istnieją grupy osób, które, zgodnie z zaleceniami, powinny być bezwzględnie zaszczepione przeciwko WZW typu A. Należą do nich chorzy na przewlekłe zapalenie wątroby typu B lub autoimmunologiczne zapalenia wątroby, chorzy na hemofilię i narkomani.
  • Wirusowemu zapaleniu wątroby typu A, jak i wirusowemu zapaleniu wątroby typu B (WZW typu B, "żółtaczka wszczepienna) można zapobiec dzięki zastosowaniu jednej szczepionki skojarzonej. Uodpornienie przeciwko obu chorobom szczepionką skojarzoną jest zalecane turystom, pacjentom z przewlekłymi chorobami wątroby, a także dzieciom i młodzieży, których nie objął program obowiązkowych szczepień przeciwko WZW typu B.
  • Więcej informacji na temat wirusowych zapaleń wątroby typu A i B oraz "Żółtego Tygodnia" można znaleźć w Internecie pod adresem www.zoltytydzien.pl .

Data ostatniej modyfikacji: 2008-09-05